In België en Vlaanderen

In België en Vlaanderen

Van 1967 tot 1970 animeert de Belgische priester André Modave verschillende (zomer)kampen in Pierrelaye, waar het internationaal centrum van ATD Vierde Wereld gevestigd is. In 1970 keert hij terug naar Brussel met een duidelijke opdracht: de beweging in België ontwikkelen. Ondertussen leert ook Hubert Dendelot, priester in Ukkel, ATD Vierde Wereld kennen via Gabrielle Erpicum. Zij animeerde een tijdje de jongerenclub in Noisy-le-Grand. Vanaf 1963 organiseert Dendelot het secretariaat in België: hij verzamelt documentatie, ontvangt het tijdschrift van de beweging en verspreidt het in België. In 1970 beslissen Modave en Dendelot om ATD in België verder te ontwikkelen. De beweging start effectief wanneer  vrijwilligers een eerste “pivot culturel” oprichten in Molenbeek. In 1971 wordt de organisatie erkend als VZW. In 1976 starten de eerste Franstalige Volksuniversiteiten in Brussel. In 1980 erkent het ministerie van de Franstalige gemeenschap ATD als “een algemene dienst voor de permanente opvoeding van volwassenen en voor de socio-culturele promotie van de arbeiders/werkers.”

In Vlaanderen start in 1974 een onderzoek naar het beeld en de verwachtingen van de bewoners van kansarme buurten. Luc Valgaeren, socioloog, is een van de onderzoekers. Binnen dit onderzoek gaat hij mee op studiereis naar het kamp van ATD in Noisy-le-Grand. In 1976 ontwikkelt Valgaeren een themagroep ronde de Vierde Wereldbeweging in het Sint-Janshuis in Heverlee. Verscheidene studenten van dit huis engageren zich binnen de Vierde Wereldbeweging. De studentengroep verkoopt wenskaarten, organiseert voordrachten, verzamelt handtekeningen,… In 1979 nodigen Ides Nicaise, een van de studenten en zijn echtgenote Lieve Polfliet, OCMW-medewerkster Leuven, enkele gezinnen in armoede bij zich uit. Zo starten ze met een eerste cel in Vlaanderen. In eerste instantie is de Leuvense cel verplicht om naar de Franstalige bijeenkomsten te gaan, aangezien er geen Nederlandstalige volksuniversiteit bestaat. Kort daarop wordt een tweede cel opgericht in Willebroek, waarna ATD in 1981 met een Vlaamse werking start. In 1981 verschijnt het tijdschrift voor de eerste keer uitsluitend voor de Vlaamse leden. In 1981 is er een medestandersgroep in Leuven en in 1982 ontstaan er ook groepen in Gent en Antwerpen. Op 12 oktober 1982 wordt de eerste Nederlandstalige Volksuniversiteit georganiseerd rond het thema “Wat is belangrijk in ons leven?” Afgevaardigden uit Antwerpen (St. Andries, Kauwenberg), Willebroek, Leuven en Brussel nemen er aan deel.

Algemeen Verslag over de Armoede

Een keerpunt in het armoedebeleid in België was het Algemeen Verslag over de Armoede (AVA)  van 1994, dat gemaakt werd op verzoek van de regering Dehaene.

Het AVA kwam tot stand in daadwerkelijke samenspraak met mensen die dagelijks in armoede leefden, zij zorgden voor een groot deel van de inhoud. Dat de armsten zelf als serieuze gesprekspartners deelnamen aan het leggen van de basis voor nieuw beleid was een primeur, niet alleen voor België.

Dit was vooral het gevolg van jarenlange aandrang in deze richting van vertegenwoordigers van de Internationale beweging ATD Vierde Wereld. Voor hen was werken met en vanuit de armsten altijd al het uitgangspunt. Al jarenlang zochten zij de armsten in heel Vlaanderen, Wallonië en Brussel op en stichtten zij lokale groepen.

De follow-up van het Verslag is sinds 2001 in handen van het Steunpunt tot bestrijding van Armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting.