FAQ

Veel gestelde vragen

Wat verstaan we onder extreme armoede?

In 1987 bracht de Franse Sociaal-Economische Raad het rapport “Grote armoede en sociaal-economische bestaansonzekerheid” uit. De auteur van dit rapport is Joseph Wresinski en in het rapport definieerde hij armoede als volgt:

“Bestaansonzekerheid is het ontbreken van één of meer zekerheden, met name het recht op werk, die individuen en gezinnen in staat stellen hun beroepsmatige, gezins- en sociale verantwoordelijkheden op zich te nemen en van hun fundamentele rechten te genieten. De daaruit voortvloeiende onzekerheid kan groter of kleiner zijn en min of meer ernstige en definitieve gevolgen hebben. Ze leidt tot extreme armoede wanneer onzekerheden meerdere levensgebieden bestrijken, een duurzaam karakter aannemen en iemands kansen aantasten om, in de nabije toekomst, op eigen kracht, opnieuw zijn verantwoordelijkheden op zich te nemen en zijn rechten uit te oefenen.”

Hoewel deze definitie dateert van 1987, staan we nog steeds achter deze omschrijving. Meer info over deze definitie en onze visie vind je onder de rubriek ‘wie zijn we

Back to Index

Neemt armoede wereldwijd toe of af?

Deze vraag is moeilijk te beantwoorden omdat het onder meer afhangt van de definitie van armoede die gehanteerd wordt en van de periode waarmee vergeleken wordt. Een algemene bevinding – en uitkomst van recent onderzoek door de Wereldbank – is dat het percentage van mensen die onder de armoedegrens leven van $ 1,25 per dag sterk is afgenomen: dit percentage is gedaald van 50% in 1981 tot 21% in 2010. Nog steeds leven echter 1,2 miljard mensen volgens deze definitie in extreme armoede, wat betekent dat het een gigantische opdracht is om de extreme armoede de wereld uit te bannen. ATD Vierde Wereld verzet zich echter tegen de definitie van de Wereldbank waarin enkel mensen die met minder dan $ 1,25 moeten rondkomen beschouwd worden als personen die in armoede leven. ATD Vierde Wereld werkt samen met de Wereldbank om nieuwe en – naar ons idee – juistere criteria van armoede te ontwikkelen. Wij pleiten ervoor dat bij de definiëring van armoede nieuwe begrippen worden opgenomen zoals het leven in angst, onwetendheid, onveiligheid, schaamte, uitsluiting,…

Back to Index

Wat is er nodig om armoede te bestrijden?

Met meer dan 60 jaar ervaring met acties in het noorden en het zuiden heeft ATD Vierde Wereld een aantal lessen geleerd:

  • Extreme armoede is geen noodlot, het is een zaak van mensen en het zijn mensen die een einde kunnen maken aan armoede. Deze overtuiging brengt acties ter plaatse voort samen met mensen die in extreme armoede leven. Het gaat om acties op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau, om op hoog niveau politieke ambities te realiseren in de strijd tegen extreme armoede.
  • Extreme armoede omvat alle dimensies van het leven: (beroeps)onderwijs, werk, voorzieningen, huisvesting, toegang tot zorg en deelname aan het sociale, culturele, spirituele en politieke leven. Extreme armoede bestrijden betekent dat alle aspecten – die sterk met elkaar samenhangen – tegelijkertijd worden aangepakt.
  • Om extreme armoede effectief te bestrijden moeten de juiste omstandigheden gecreëerd worden zodat het voor mensen en sociale groepen die in extreme armoede leven mogelijk wordt een actieve bijdrage leveren aan armoedebestrijding. Met de bijdrage van armen zelf wordt een omgeving van vertrouwen gecreëerd en wordt de uitwisseling van kennis mogelijk gemaakt.
  • Om de meest kwetsbare mensen en groepen te bereiken is het noodzakelijk dat er personen beschikbaar zijn om mensen in armoede te ontmoeten op de plaatsen waar zij leven of onderdak zoeken om daar een duurzaam netwerk op te bouwen. Het netwerk maakt het mogelijk om de noodzakelijke veranderingen tot stand te brengen.
  • De evaluatie/ beoordeling van ieder programma en elke actie met als doel armoedebestrijding moet gebaseerd zijn op wat de opbrengst is voor de mensen en groepen met de grootste problemen en degenen die het meest uitgesloten zijn. De mensen zelf moeten betrokken worden bij de evaluatie / beoordeling.
  • Extreme armoede bestrijden moet dus gebeuren door de implementatie van ambitieuze beleidsdoelstellingen in een lokale, nationale en internationale context, ondersteund met voldoende financiële middelen en menskracht. Zo kan een werkelijke mentaliteitsverandering bewerkstelligd worden voor iedereen.
Back to Index

Is het niet veel belangrijker om armoede te bestrijden in ontwikkelingslanden dan in rijke landen?

Het verschil tussen het gemiddelde inkomen in ontwikkelingslanden en een land als België is inderdaad verbluffend. De aard en de omvang van de armoedeproblematiek in arme landen is totaal anders dan in de welvarende. Maar de problemen van uitsluiting, niet mee tellen in de samenleving en gebrek aan erkenning van menselijke waardigheid zijn over de hele wereld vergelijkbaar. Daarom geldt niet alleen voor arme maar ook voor welvarende landen, dat het belangrijk is om iets te doen tegen het onrecht dat arme mensen wordt aangedaan. De kracht van ATD Vierde Wereld is dat uitwisseling van methoden en ervaringen mogelijk is tussen mensen overal ter wereld, die op basis van gelijkwaardigheid met elkaar samenwerken in de strijd tegen armoede. ATD Vierde Wereld werd opgericht in Frankrijk en focusten zich die eerste jaren op armoede in welvarende landen. Vanaf de jaren ’80 is onze organisatie echter ook actief in ontwikkelingslanden. Hier ontdekten ze dat mensen daar gelijkaardige problemen ondervinden. ATD Vierde Wereld werkt met mensen overal ter wereld die armoede willen uitroeien en wil dat niemand wordt buitengesloten, vanuit een fundamentele solidariteit met de allerarmsten.

Back to Index

Waarin onderscheidt ATD Vierde Wereld zich van andere organisaties voor armoedebestrijding?

Er zijn veel organisaties en NGO’s die als doel hebben om armoede uit te roeien. Er zijn echter een aantal elementen die ATD Vierde Wereld van andere organisaties onderscheiden:

  • ATD Vierde Wereld werd opgericht door Joseph Wresinski, een man die zelf opgroeide in een omgeving van armoede. Later richtte hij samen met de bewoners van een daklozenkamp een vereniging op waaruit ATD voortgroeide. De beweging werd dus opgericht door mensen in armoede. Mensen die zelf ervaren hebben wat het betekent om in armoede te leven maken tot op heden een belangrijk deel uit van de beweging.
  • ATD Vierde Wereld heeft niet enkel als doel om de meest uitgeslotenen te bereiken, maar ook om hen te betrekken bij het ontwikkelen van onze acties. Mensen die zelf in armoede leven zijn de meest geschikte personen – als gedreven ervaringsdeskundigen die weten waar behoefte aan is – om armoede te bestrijden. Dit betekent dat mensen die in armoede leven niet worden uitgesloten en er niet over hun hoofden heen veranderingen bewerkstelligd worden – zoals zo vaak gebeurt –, maar dat zij zelf aangeven waar behoefte aan is en dat zij zelf bijdragen aan een betere wereld met minder armoede en onrecht.
  • Veel organisaties richten zich ofwel uitsluitend op ontwikkelingssamenwerking, of enkel op de armoedeproblematiek in westerse landen. Door zich te richten op zowel de welvarende als de arme landen kan ATD Vierde Wereld ‘best practices’ delen van overal ter wereld en wordt samengewerkt op basis van gelijkwaardigheid.
Back to Index

Wie was Joseph Wresinski?

Hier zijn enkele belangrijke jaartallen met betrekking tot Joseph Wresinski, de oprichter van ATD Vierde Wereld:

1917: Joseph Wresinski wordt op 12 februari geboren in het Franse Angers als zoon van de Spaanse Lucrecia Sellas en de Pool Wlasislaw Wresinski. Het gezin Wresinki leeft in een interneringskamp in zeer moeilijke omstandigheden.

1946: Hij wordt tot priester gewijd op 29 juni in Soissons in Frankrijk.

1956: Op 14 juli komt hij aan in de buitenwijk Noisy-le-Grand nabij Parijs en wordt als priester benoemd in het daklozenkamp van Noisy-le-Grand. Hij leeft er samen met meer dan 200 gezinnen die er, ondergebracht in halfronde noodbarakken, een bestaan leiden waarin elk toekomstperspectief ontbreekt.

Joseph Wresinski – afkomstig uit een arm migrantengezin – heeft van jongs af aan armoede van dichtbij gekend. Armoede en uitsluiting heeft hij aan den lijve ondervonden; hij is erdoor getekend. Bij zijn aankomst in het daklozenkamp denkt Joseph Wresinski met een schok terug aan zijn eigen jeugd en herkent hij ’zijn’ volk. Op dat ogenblik doet hij de belofte dat hij de armen naar alle instellingen zal brengen waar beslist wordt over de toekomst van de mens, zoals het Elysée, het Vaticaan en de Verenigde Naties.

1957: Joseph Wresinski geeft de aanzet tot het ontstaan van een beweging van de armsten, die hij later het volk van de Vierde Wereld zal noemen. De beweging is een verbond tussen de allerarmsten en hun bondgenoten, in een gezamenlijke inspanning voor het realiseren van de Universele Rechten van de Mens. De beweging wil de uitsluiting die het gevolg is van extreme armoede doorbreken. Joseph Wresinski streefde ernaar dat de allerarmsten samen met (invloed)rijke mensen strijden tegen armoede en uitsluiting.

1979: Joseph Wresinski wordt lid van de Sociaal-Economische Raad in Frankrijk.

1986: Joseph Wresinski wordt in deze raad belast met het rapport “Grote armoede en economische en sociale onzekerheid”. Dit wordt de eerste nationale analyse van armoede en bevat een allesomvattende strategie van armoedebestrijding.
1987: De Raad neemt het rapport van Wresinski op 11 februari aan. Het oefent vervolgens een enorme invloed uit op het Franse overheidsbeleid. Ook instellingen in andere landen en internationale organisaties, zoals de Europese Unie en de VN Commissie voor de Rechten van de Mens in Genève, nemen de definitie en de benadering van het rapport voor een belangrijk deel over. Op 17 oktober onthult Joseph Wresinski op het plein van de Rechten van de Mens in Parijs een gedenksteen ter ere van alle slachtoffers van armoede en van al diegenen die zich samen inzetten om deze de wereld uit te helpen. Zo ontstaat de Werelddag van Verzet tegen Extreme Armoede.

1988: Op 14 februari sterft Joseph Wresinski in Parijs. Hij laat een bijzondere erfenis na, gebaseerd op de ervaring van armoede. Zijn uitvaart heeft plaats onder grote publieke en politieke belangstelling in de kathedraal Notre Dame in Parijs. Hij ligt begraven bij het internationale centrum van de Beweging ATD Vierde Wereld in Méry-sur-Oise (Frankrijk).

Meer informatie over Joseph Wresinski vind je hier.

Back to Index

Wat betekent ATD Vierde Wereld?

De naam “Vierde Wereld” wordt gebruikt naar analogie van de “Derde Wereld” (ontwikkelingslanden) en heeft betrekking op mensen die in armoede leven in landen overal ter wereld (arme en rijke landen).

ATD staat voor “All Together in Dignity” (Allen samen in waardigheid). Oorspronkelijk stond de afkorting voor “Aide à Tout Detresse” (Hulp in alle nood). Omdat dit echter de indruk wekt dat ATD Vierde Wereld humanitaire hulp biedt in acute noodsituaties, is de naam later veranderd in “All Together in Dignity” / “Agir Tous pour la Dignité”, met name omdat menselijke waardigheid een belangrijk thema is binnen de ATD Vierde Wereld beweging.

ATD kreeg de toevoeging ‘Vierde Wereld’, om aan te geven dat het gaat om de strijd van en voor de armsten in elke samenleving, in rijke en in arme landen overal in de wereld. In de visie van Wresinski staat de Vierde Wereld ook symbool voor het geven van een stem aan de armsten en de uitnodiging aan elke burger om hen daarbij te steunen.

Back to Index

Wat kan ik doen?

Er zijn verschillende manieren om bij te dragen aan de strijd tegen extreme armoede.

Bij ATD Vierde Wereld kan je:

Back to Index